Geodeta Malopolska

Gedoezja w Małopolsce

Tworzenie map – geneza

Od początków tworzenia map do chwili obecnej wyzwanie przedstawienia okrągłej Ziemi lub jej części na płaskiej kartce papieru bez wprowadzania nadmiernych zniekształceń przyciągnęło uwagę wielu geografów, fizyków, astronomów, matematyków i twórców map. Pomijając okres średniowiecza, kiedy to reprezentacje powierzchni Ziemi były tworzone pod wpływem ideologii religijnej i obarczone znaczeniem symbolicznym (np. słynne mapy o orientacji wschodniej, przedstawiające Ziemię jako okrągły dysk, podzielony na trzy kontynenty morzem w kształcie litery T i otoczony oceanem w kształcie litery O), dokładne odwzorowanie Ziemi, jak jest ona znana w danym czasie, zawsze było ważnym celem współczesnego tworzenia map.

MAPA TO

Nie oznacza to, że temat projekcji map cieszył się takim samym zainteresowaniem od czasów starożytnej Grecji, kiedy to Claudius Ptolemy pisał swoją słynną Geografię, aż do XX wieku. Największe przełomy w historii projekcji mapowych spowodowane były różnymi czynnikami zewnętrznymi, takimi jak np. rosnąca wiedza geograficzna w okresie renesansu, która doprowadziła do modyfikacji wcześniejszych projekcji mapowych i opracowania całej serii nowych projekcji mapowych nadających się do wyświetlania całego globu, czy też opracowanie rachunku (po raz pierwszy zastosowanego do projekcji mapowych przez Johanna Heinricha Lamberta pod koniec XVIII wieku), który dał kartografowi lub matematykowi niezbędne narzędzia do opracowania nowych projekcji mapowych spełniających pewne ogólne warunki, z których najważniejsze to zachowanie kątów i obszaru.

Komputeryzacja procesów wytwarzania map

Wprowadzenie nowoczesnych komputerów wyznacza nową erę w ewolucji nauki projekcji mapowych. Zdominowana przez prawie dwa stulecia przez formułowanie rozwiązań analitycznych coraz bardziej złożonych problemów związanych z projekcją map, komputer otworzył drogę do numerycznego traktowania projekcji map. Podejścia numeryczne były wykorzystywane do rozwiązywania różnych praktycznych problemów związanych z projekcją map, w tym skutecznego przekazywania danych z jednej projekcji mapowej do drugiej (Doytsher i Shmutter, 1981; Wu i Yang, 1981; Snyder, 1985; Kaltsikis, 1989; Canters, 1992) oraz automatycznego określania typu projekcji mapowej i/lub parametrów projekcji mapowej dla map, dla których informacje te nie są znane (Snyder, 1985). Komputer był również wykorzystywany do oceny i porównywania zniekształceń na różnych rzutach map (Tobler, 1964; Francula, 1971; Peters, 1975; Canters i Decleir, 1989; Laskowski, 1998; Canters, 1999) oraz do automatycznego określania wartości parametrów standardowych rzutów map w celu zmniejszenia ogólnego błędu skali (Snyder, 1978; Snyder, 1985). Jednym z najbardziej stymulujących wyników dotychczasowych badań nad komputerowymi projekcjami map jest opracowanie nowych projekcji map o zniekształceniach ściśle dostosowanych do kształtu mapowanego obszaru, gwarantujących minimalny ogólny błąd skali w przybliżonych granicach obszaru (Reilly, 1973; Lee, 1974; Snyder, 1984, 1986, 1988; Canters i De Genst, 1997; González-López, 1997). Chociaż podstawy teoretyczne do opracowania tych projekcji oraz pierwsze proste zastosowania zasady minimalnego błędu pochodzą z epoki przedkomputerowej (Laborde,1928; Miller, 1953), to jednak bardziej skomplikowane zastosowanie tej techniki wymaga obszernej obróbki numerycznej, praktycznej jedynie w środowisku cyfrowym.

Rewolucja cyfrowa w tworzeniu map kartograficznych

Rewolucja cyfrowa miała również duży wpływ na codzienne korzystanie z projekcji map. Ponieważ komputerowe narzędzia kartograficzne umożliwiają coraz większej grupie osób bez formalnego zaplecza kartograficznego tworzenie własnych map, daje im to również swobodę w kreowaniu własnych map. Skomplikowane projekcje map, które są trudne do narysowania ręcznie i z tego powodu były rzadko używane w przeszłości, mogą być teraz szybko tworzone za pomocą bibliotek oprogramowania do projekcji map lub narzędzi do projekcji map, które są dostarczane ze standardowym oprogramowaniem GIS. Parametry projekcji mogą być łatwo zmieniane, co pozwala na eksperymentowanie z alternatywnymi widokami tego samego obszaru geograficznego przy bardzo małym wysiłku. Choć może to prowadzić do większej świadomości zalet i wad wykorzystania danej projekcji mapy do określonego celu, to jednak stwarza również duże możliwości jej niewłaściwego wykorzystania. Autor nie jest świadomy istnienia żadnego dostępnego na rynku narzędzia do projekcji map, które oferowałoby użytkownikowi pewne podstawowe wskazówki przy wyborze właściwej projekcji mapy do konkretnego zadania mapowego.

1 Comment


Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *